اهمیت و انواع بازی کودکان

از زمان های دور ، بازی راه اصلی و اساسی برای درک شناخت کودکان از دنیای گیج کنندهی پیرامونشان شناخته می شده است … بازی روشی نیرومند در دست کودکان برای بیان در آنچه می دانند و از همه مهمتر ، برای بیان احساس و برداشتی است از محیط اطراف و روابط با آن ها دارند.
وجود و حضور مراقبین و فضاهای کافی و وسایل مناسب ، همگی فرصت هایی را برای کودک فراهم می آورند که به بازی های خلاق و خودجوش دست بزنند . بازی وسیله و ابزاری است که در دست کودک برای شناخت و کشف دنیا و ایجاد ارتباط بیان خود . بازی کار کودک است و باید محترم شمرده شود ! والدین و مراقبان باید این نکته را بفهمند که وقتی کودکان بازی می کنند ، در حال ساختن پایه های محکمی برای تمام یادگیری های آینده خود هستند.
بین بازی نمادین ( وقتی کودکان دنیای خود را از راه نقش بازی کردن یا تصویر های کوچک به نمایش در می آورند ) و نماد پردازی های نوشتاری که در سال های بعد یاد می گیرند، نوعی همبستگی وجود دارد .

کودکان بسیاری از افکار مرتبط با ریاضیات را در خلال بازی با آجر ها ، فرا می گیرند ،و به همین ترتیب آب بازی نوعی دریافت های دانش فیزیک اولیه را شکل می دهد . صرف نظر از این قبیل توجیهات ، تماشای کودک سراپا مجذوب بازی ، صحنه بسیار زیبایی است … بازی کودک برایش شادمانی و رضایت و رهایی از مشکلات روزانه را به همراه دارد . مخصوصا امروزه در روزگار آشفته کنونی و فرهنگ پول مدار ، هرچه درباره اهمیت این امور برای کودکان گفته شود هنوز اندک و ناچیز است (جی سی آرنولد ، ۲۰۰۰ ) .

 


ار آنجا که کوکان با همه وجود در بازی های خود غرق می شوند ، هر گونه مداخله و ایجاد مزاحمت برای آن ها می تواند سبب ناکامی شان شود . بنابراین چنانچه مداخله یا قطع بازی آن ها ضروری باشد بهتر است کودک را برای آن آماده کرد ؛ برای مثال به او بگویید ((می توانی یک بار دیگر بپری بعد می رویم ! )) . به همین ترتیب بزرگسالان باید از تحمیل عقاید و افکار خود در بازی های کودکان خودداری کنند .
هرچند بازی موازی (که در آن هر کودک مشغول فعالیت جداگانه است ) در میان کودکان شیرخوار و نوپا بسیار رواج دارد ، با این حال ،به طور طبیعی به بازی مشارکتی منجر می شود . حتی در میان کودکان خردسال نیز بازی های اجتماعی پرورش می یابد که با توجه کودکان به یکدیگر و رد و بدل کردن نگاه ها و داد و فریاد هایشان آغاز می شود و با تعامل های سنجیده دنبال می شود ، مثل بازی (( دالی موشه )) .
از آنجایی که کودکان خرد سال از طریق همه حس هایشان می آموزند ، باید فرصت ها و موادی برایشان فراهم آوریم تا بتوانند خودشان با آن ها سرگرم شوند . نونهالان معمولا بافت های مختلف و اشیاء را با دهان و دست هایشان کشف می کنند .

بسیاری از مهد های کودک به همین منظور ، سبد هایی پر از وسایل و اشیاء از جنس ها و بافت های بساوشی و لمسی گوناگون در اختیار کودکان می گذارند تا آن ها را به دلخواه خود دست کاری کنند ،در دستان خود بفشارند ، به زمین بزنند و در دهان بگذارند . متخصصان کودک این گونه چیز ها را انتخاب می کنند و آن ها را به طور منظم از نظر ایمنی و پاکیزگی وارسی و باز بینی می کنند ، و سبد ها را بار دیگر بر اساس علایق و نیازهای اطفال پر می کنند .
الینور گلداشمید و سونیا جکسن در کتاب هایش با عنوان (( انسان های کوچکتر از سه سال )) اصطلاح (( بازی اکتشافی )) را مطرح کرده اند . در لغت نامه آکسفورد ، واژه اکتشافی به معنای کمک به فهمیدن و کشف کردن است . (( بازی اکتشافی فعالیتی است برای کودکان یک ساله ، دوساله و اوایل سه سالگی که به آن ها فرصت می دهد با بسیاری از اشیاء محیطی و معمولی دست به تجربه خودجوش بزنند .
کودکان از کنجکاوی طبیعی برای بررسی و جست و جو کردن برخوردارند ، بنابراین با تهیه ی وسایلی مانند قوطی ، چوب پنبه ، سر شیشه ، روبان ، لوله های مقوایی ، حلقه ها و زنجیر ها و گیره های لباس می توانیم به این نوع کاوش و پژوهشگری در آنان میدان دهیم . در خلال بازی اکتشافی کودکان ، افراد بزرگسال باید ساکت و آرام فقط تماشا کنند تا به این ترتیب به تصمیم گیری های فردی و اکتشافی آنان میدان بدهند )) ( کلیر کراثر ف مربی کالج بریج واتر ) .
در این سن کودکان در مقایسه با نوزادان(که فقط با دتمالی و زیر و زیر و رو کردن و کنجکاوی در مورد اشیا راضی می شوند ) ، به جور کردن اشیاء ، مرتب کردن و دست زدن به کارهایی با اشیاء ، علاقه بسیار نشان می دهند . بنابراین تدارک مقادیر فراوان این گونه اشیاء برای انجام بازی های اکتشافی کودکان ضرورت دارد .
طبیعت برای کودکان نوپای جستجوگر گیرایی هایی بی پایان دارد .

کندن زمین ، حفظ تعادل روی تخته سنگ ها ، غلتیدن روی سرازیری های پوشیده از چمن از ویژگی های درون زاد . ذاتی کودکان است . اگر متخصصان کودک مجبور باشند به فعالیت در فضاهای بسته اکتفا کنند ، می توانند از دنیای طبیعت نیز چیز هایی را وارد محیط کنند به این ترتیب که از طریق انتخاب وسایل بازی ، فرصت هایی همانند بودن در طبیعت از قبیل بالا رفتن از مکان ها و اشیاء حفظ تعادل ،چاله کندن ، و جستجو کردن برای کودکان فراهم آورند . علاوه براین ، جلوه هایی از طبیعت را هم می توانند به فضا های بسته بیاورند :
ماسه ، برگ درخت ، میوه های درخت کاج ، صدف های دریایی ، ریگ ها و خرده سنگ ها ، گیاهان و موجودات زنده از جمله این گونه مواد طبیعی می باشند .
بازی در این دوران ، سرسری و بیهوده نیست ، بلکه بسیار هم سرنوشت ساز و حساس است . به پرورش و مراقبت از آن بپردازید .

 


اسباب بازی های چرخ دار و متحرک از این جهت مهم هستند که نیاز کودکان خردسال به جنب و جوش مداوم و درگیر کردن همه ی اعضای بدنشان را هدایت می کنند .
ماشین های اسباب بازی ، گاری های دستی ، کامیون های بزرگ و هر وسیله ی نقلیه ای که به سهولت حرکت کند ، نیاز مبرم در هرگونه محیط بازی برای کوکان زیر سه سال است .
اسباب بازی های چرخ دار باید مناسب قد کودکان و به تعداد کافی موجود باشد تا همزمان ، چند کودک بتوانند سواری کنند . از آن جایی که کودکان از کشیدن اشیاء به دنبال خود لذت می برند ، می توان از این نوع اسباب بازی ها برای حمل وسایل نیز استفاده کرد .
بازی تقلیدی ، آغاز مرحله وانمود سازی است . حتی نوزاد شیرخوار از کودک بزرگتری که زبانش را از دهان بیرون آورده باشد ، تقلید می کند .وقتی کودک یک سله نانش را گاز می زند و متوجه تغییر شکل آن می شود ، نان را به مثابه سگ می گیرد و روی میز به حرکت در می آورد و ((عو عو )) می کند .
کودکان نو پا به طور افزاینده ای دست به بازی های تقلیدی می زنند . یک تکه چوب می تواند نمادی از تلفن همراه یا ماشین بشود . هرچه وسیله بازی ساده تر باشد کاربردهای بیشتری می تواند پیدا کند و برای کودک فرصت های بیشتری برای بازی فراهم می آورد ( بیشتر بدین معنی است که هیچ رویکرد ((غلط)) یا ((درستی)) وجود ندارد ). در واقع برای بازی های تقلیدی /نقش آفرینی نونهالان و کودکان زیر سه سال نیازی به هیچ وسیله و ابزاری نیست و یا تعدادکمی وسیله بازی لازم است –گاهی یک تکه پارچه برای الهام بخشیدن به تخیلات کودک نوپا کافی است .
به همین منوال ، بازی با کلمات هم به وسیله خاصی نیاز ندارد ، به همین دلیل در قالب کتاب حاضر و هدف های آن نمی گنجد . ولی کودکان خردسال علاقه شدیدی به بازی های انگشتی و ترانه خواندن دارند که در کتاب فروشی ها مجموعه های بسیار جامعی از آن ها برای کار مربیان در دسترس هست .
همیشه به خاطر داشته باشید که هر مراقب و مربی، خودش با ارزش ترین وسیله و منبع برای کودک است ؛ در واقع یکی از اصول زیربنایی کتاب از تولد تا سه سالگی این نکته است که مراقبان و مربیان کودک ، بیش از سایر منابع و تجهیزات حائز اهمیت هستند .

امتیازدهی
PDFPrint

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *