اهمیت و شرایط تشویق در کودکان

تأکید فراوانی روانشناسان بر تشویق، به جهت تأثیر معجزه‌آسای آن است. اگر تشویق، با شرایط و به موقع انجام شود، در رفتار فرزند، دگرگونی جدی ایجاد می‌کند و مسیر زندگی او را تغییر می دهد.
حتی رام کنندگان حیوانات نیز برای رام کردن آنها از همین ابزار استفاده می‌کنند.
تشویق، شیوه ای است که خداوند متعال و اولیای او از آن استفاده می کرده اند. در طول تاریخ، بسیاری از فرهیختگان و شخصیت های بزرگ توفیق خود را مدیون تشویق دیگران دانسته‌اند.

انواع تشویق
تشویق انواعی دارد که بهتر است از همه آنها استفاده کنید:
۱٫ گفتاری
از واژگانی چون آفرین، به به، جالبه، خیلی خوبه و … و جمله هایی چون کاری که انجام دادی خیلی خوبه، از کارت خیلی خوشم آمد، خوشحالم از این که چنین توفیقی به دست آوردی و غیره استفاده کنید.
بکوشید در واژگان و جمله ها تنوع ایجاد کنید و همیشه از تعابیر کلیشه‌ای بهره نبرید.
۲٫ رفتاری
گاهی نگاهی محبت آمیز، تکان دادن سر و تغییر حالت چهره به نشانه خوشنودی، بوسیدن، در آغوش گرفتن و … می تواند اثر شگفت انگیزی داشته باشد.
۳٫ نوشتاری
نوع دیگر تشویق، استفاده از نوشتار است به این صورت که رفتارهای خوب و پسندیده فرزندان را بنویسید و در پایان هفته به آنها نشان دهید. یا به مناسبت‌هایی، کارت پستال تهیه کنید و در آنها جمله های محبت آمیز بنویسید.
۴٫ مادی
فهرستی تهیه و انواع تشویق های مادی روزانه، هفتگی و ماهانه را در آن ثبت کنید و با توجه به فعالیت فرزند و میزان اهمیت رفتار او از آنها بهره ببرید.
تشویق های مادی روزانه مشتمل بر خوردنی های ارزان قیمت، تشویق های مادی هفتگی شامل پارک، سینما، منزل دوستان و نزدیکان، و تشویق‌های مادی ماهانه، اسباب بازی ها یا وسایل مورد علاقه او است.

 


بکوشید در خرید خوردنی ها یا اسباب بازی ها تنوع ایجاد کنید و ارزش غذایی خوردنی ها و بعد فرهنگی اسباب بازی ها را از نظر دور ندارید.
برای استفاده درست از تشویق، به پیشرفت های جزئی فرزندان توجه داشته باشید و با استفاده از نمودارهای درختی، جدول، امضای کارت و … پیشرفت‌ها را ثبت کنید.
کودکان، دست کم روزی سه بار و نوجوانان روز یک بار به تشویق نیاز دارند. نقص بزرگ برخی والدین این است که نقاط مثبت فرزندان خود را نمی بینند و متاسفانه فقط نقاط منفی را می‌بینند. بکوشیم آیینه صفت باشیم و تمام نقاط مثبت و منفی را با هم ببینیم.

شرایط تشویق
اگر بخواهید تشویق شما اثر داشته باشد، باید شرایط ذیل را در آن رعایت کنید:
۱٫ با سن فرزند تناسب داشته باشد؛ برای مثال نوازش، بوسیدن و در آغوش گرفتن برای خردسالان و تشویق گفتاری و رفع نیازهای مادی برای نوجوانان مناسب تر است. البته نوجوانان نیز به تماس فیزیکی (نوازش، بوسیدن و در آغوش گرفتن) نیاز دارند.
۲٫ به اندازه رفتار و میزان پیشرفت فرزند باشد. تشویق های بزرگ برای پیشرفت های جزئی، راه را برای پیشرفت های بزرگتر می بندد و دیگر وسیله ای برای تشویق باقی نمی ماند.
۳٫ واقعی باشد. تشویق فرزندی که هوش بهر پایینی دارد، با جمله تو از هوش سرشاری بهره‌مندی، درست نیست. زیرا خود از وضعیت هوشی خود آگاه است و والدینی را که این گونه تشویقش می‌کنند یا کودن یا دروغگو می پندارد.
۴٫ مستقیم باشد. به فرزندتان مستقیم بگویید: از کاری که کردی خوشحالم. به همسرتان نگویید: از کاری که فرزندمان کرد خوشحالم.
۵٫ تشویق در حضور دیگران، به ویژه در مورد کودکان معجزه می‌کند. در مورد نوجوانان باید اندک و بسیار حساب شده (طبیعی و به مناسبت) باشد. برخی نوجوانان از تعریف ها و تمجیدهای والدین از آنها در حضور دیگران خرسند نمی شوند.
۶٫ تشویق ها باید جزئی و مصداقی باشد، نه کلی. برای مثال تو کارِت را خوب انجام می دهی. یا آفرین عزیزم، کلی است. بهتر است بگویید: از این که اتاقت را مرتب کردی یا از این که تکالیفت را به موقع انجام دادی خوشحالم.
۷٫ تشویق باید به صورت قدردانی یا وصفی باشد، نه ارزیابی. تشویق قدردانی یا وصفی آن است که رفتار فرزند تحسین می شود (کاری که کردی، خوب بود. از این که راست گفتی ممنونم و …)؛ اما در تشویق ارزیابی، خود فرزند ستوده می‌شود (تو بی نظیری، تو خوبی، تو قهرمانی، تو راستگویی، تو مسئولیت پذیری و …).
تشویق ارزیابی، جلوی پیشرفت فرزند را می گیرد. علی در میدان بسکتبال توپی را به زیبایی داخل سبد انداخت و مربی به او گفت: تو قهرمان بسکتبالی. از همان لحظه، علی به بهانه دل درد، میدان را ترک کرد و دیگر سراغ بسکتبال نرفت تا مقام قهرمانی را از دست ندهد.
تشویق ارزیابی، غرور می آورد و افزون بر آن، فرزند را دچار اضطراب می کند. احمد در مقابل پرسش پدر راست گفته و پدر او را با جمله تو راستگویی، تشویق می‌کند و از آن لحظه به بعد، اضطراب تمام وجود احمد را فرا می گیرد؛ زیرا پیش تر به پدر دروغ گفته و نگران است که نکند دروغش آشکار شود و تشویق پدر از بین برود.

امتیازدهی
PDFPrint

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *