تلویزیون و سواد کامپیوتری و بازی های ویدیویی و رایانه ای

تلویزیون
از میان رسانه های گروهی، تلویزیون بیشترین تاثیر را روی بچه ها دارد و آنها را با آنها از تماشای آن لذت می برند.
جای تردید نیست که برخی برنامه ها، تجارب یادگیری جالبی را برای کودکان میسر می سازند .مثلا برنامه‌هایی که به شیوه جالبی دست داده و ارزش هایی چون مراقبت و محبت را می آموزند و غرایز ارزشمند کودک را مخاطب قرار می‌دهند برای کودکان مفید هستند.
اما مشکلاتی نیز در مورد استفاده از تلویزیون وجود دارد که بسیاری از والدین دانگران می کند .مطمئناً انتقاداتی که به دلیل تماشای بیش از اندازه برنامه های تلویزیونی و انتقاداتی که به محتوای برخی فیلم ها و تاثیر آن بر زندگی خانوادگی ارائه می شود، موضوعی مهم و درخور توجه است.
بعضی از بچه ها درست از لحظه ای که از مدرسه می آیند تا ساعتی که به اجبار به رختخواب می روند ، جلوی تلویزیون تکان می‌خورند.
آنها حتی دلشان می‌خواهد برای غذا خوردن یا انجام تکالیف مدرسه یا حتی سلام کردن به خانواده وقت بگذارند.
به عنوان مثال در تهران ،تلویزیون به عنوان مهمترین وسیله ارتباطی نسبت به سایر رسانه ها، تجلی یافته و فضای خالی حیات کودکان را سخت اشغال کرده است به طوری که از هر ۱۰ نفر کودک هفت نفر آنها زمانی بین ۱ تا ۴ ساعت در یک شبانه روز را صرف تماشای تلویزیون می کنند.
در مقابل، گرایش این قشر نسبت به رادیو ، تئاتر سینما، مطبوعات و کتاب اندک است که به معنای جدا ماندن کودکان از دیگر چشمه های جوشان فرهنگ می باشد.
به استناد گزارش خبرنامه “کودکان پیش دبستانی” دانش آموزان مدارس ابتدا که بیش از اندازه تلویزیون تماشا می‌کنند، به شدت فعال ،پر جنب و جوش، عصبی و ضد اجتماعی هستند.
بسیاری از کودکان در اثر بمباران مطالب تلویزیونی تحت تاثیر قرار می گیرند. تلویزیون سوای خسته کردن بچه ها به ایجاد تنش ،سوءظن و رفتارهای پرخاشگرانه در روابط اجتماعی میان کودکان کم سال می افزاید.


هرچی کودکان پیش دبستانی و کلاس اولی بیشتر تلویزیون نگاه کنند ،وقت کمتری را صرف خواندن و تعامل کردن با دیگران می نمایند و مهارت های تحصیلی آنها ضعیف‌تر می‌شود .
در حالی که برنامه های آموزشی تلویزیون می توانند مفید باشند ولی تماشا کردن زیاد برنامه های تفریحی موفقیت تحصیلی و تجربیات اجتماعی کودکان را کاهش می دهد.
بر اساس تحقیقات انجام گرفته کودکان دارای جایگاه اجتماعی -اقتصادی پایین بیشتر تلویزیون تماشا می کنند ،شاید به این علت که سرگرمی های دیگر در محله آنها کمتر است یا والدینشان استطاعت تامین کردن آنها را ندارد و اگر والدین زیاد تلویزیون تماشا کنند ،بچه های آنها نیز همین کار را میکنند.
محققان اعتقاد دارند که رسانه های جمعی به بچه ها و حتی بزرگسالان می آموزند که دنیا را به شیوه های جعلی ببینند (وحتی بزرگسالان) می آموزند که دنیا را به شیوه های جعلی ببینند مثلا بچه هایی که در تلویزیون خشونت زیادی را می بینند معتقدند که احتمال ربوده و کشته شدن در زندگی واقعی خیلی بالاتر از چیزی است که می گویند .
تلویزیون بی آنکه لازم باشد، توجه کودک را متوجه جهانی می کند که در آن ارزشهای روزمره تحریف می شوند تا توجه بیننده جلب شود.

سواد کامپیوتری و بازی های ویدئویی و رایانه ای

با کامپیوتر می توان حداکثر سرعت به اطلاعات وسیعی دست پیدا کرد .دایره المعارف ها،نقشه ها و لغت نامه ها با اشاره” ماوس” در اختیار انسان قرار می گیرند .
همچنین برای نوشتن گزارشات مدرسه ای وسایر کارها ،وسیله ای حیرت انگیزی است. بعضی از نرم افزارهای تهیه شده برای کودکان ،آموزشی هستند و یادگیری را برای کودک به صورت تفریح در می آورند و تقویت کننده هوش او هستند .
همه اینها برای انجام کار و لذت بردن از دوران جدید، کودک را آماده می کنند. بازیهای ویدئویی و رایانه ای نیز به چند دلیل مورد پسند واقع می شوند آنها هیجان انگیز،چالش بر انگیز وپر از ماجرا هستند.
کودک روی مهارت هایی کار می کند، که به برنده شدن او کمک کند، مثل حرکات دیداری و هماهنگی ماهیچه های کوچک.
بازیها بازخورد آنی خود را در قالب امتیاز و ارائه بازی جدید به نمایش می‌گذارند و یک کودک اگر بازنده شود یا نحوه بازی را دوست نداشته باشد باز هم حق انتخاب بازی دیگری را دارد.
بازی های رقابتی پر کشش هستند زیرا منجر به ارتباطات اجتماعی می شوند .کودکان ۶ ساله بازی ها را باهم انجام می دهند و به مراحل بالای بازی می رسانند.
آنها از انجام بازی های ویدئویی و رایانه ای در کنار هم، به نوبت بازی کردن، تماشا و تشویق کردن یکدیگر لذت می برند .
وقتی کودکی در این رقابت ها شرکت می کند ،احساس می‌کند قدرتمند است. او شخصیت هایی را کنترل می کند که با هم می جنگند و یکدیگر را می گیرند؛ در رقابت‌های ورزشی پیروز می شود یا به جستجوی اسرار آمیز می پردازد.
خیلی راحت می توان فهمید که این حالت برای کودکی که بیشتر روز را تحت کنترل بزرگترهاست چقدر جذاب است.
هنگامی که کودک دارد یک بازی ویدئویی انجام می دهد قدرت تسلط و یک دنیای ساختگی را به دست می آورد .
البته دنیای کامپیوتر جنبه تاریک هم دارد .اغلب بازی های رایانه ای درباره کشتن، تیراندازی ،اسلحه های لیزری، بازیهای رزمی و خلاصه کشت و کشتار و تهاجم آدمهای شرور ساخته شده اند.
این بازی ها کاری جز تخریب تخیل کودک ندارند و خشونت، تهاجم و علاقه به نزاع را در آنها تقویت می‌کنند.
با توجه به وقت بیش از اندازه ای که کودکان صرف این بازی ها می کنند حرفی که می شود با قاطعیت در باره بازی های کامپیوتری ضد این است:” یک اتلاف وقت دردناک!”
متاسفانه بعضی از بچه ها به این بازی های بی معنی چندان تلاش فکری ای را طلب نمی کنند،معتاد شده اند.
حتی بدون توجه به محتوای مشکل‌ساز این سرگرمی ها، صرف استفاده از بازی های ویدئویی و رایانه ای می‌تواند برای کودکان در این سنین بسیار ازار دهنده باشد .
ممکن است کودکی ساعت ها یا روزها به بازی سرگرم باشد فقط به این دلیل که می بازد و مجبور است بازی را از اول شروع کند.
گاهی والدین جیغ های ناشی از خشم فرزندشان را میشنوند که حاکی از عدم تحمل فشار در برابر ناراحتی است. وقتی او برای کنار آمدن با این جنبه از بازی رقابتی با مشکل مواجه می شود ممکن است ناراحتی خود را بر سر هر کسی که به او نزدیکتر است خالی کند و فریاد بزند “از اتاقم برو بیرون!” وقتی کودکان در بازی های شان ناراحت می شوند اغلب احساس همدردی از سوی والدین خود را نیز نمی پذیرند ،”اگر این بازی ناراحت می کند، چرا بازی می کنی؟”

والدین چه باید بکنند؟
بعضی از والدین در مورد تماشای تلویزیون، بازیهای ویدئویی و کار با رایانه محدودیتی در نظر نمی‌گیرند. تا زمانی که کودک آرام و سرگرم است آنها اصلا این زمان را کنترل نمی‌کنند، در حالیکه همه والدین گاهی به این فعالیت ها متوسل می شوند تا کودکان را سرگرم کنند؛ چون به این ترتیب آرام می مانند و اذیت نمی کنند .
به عبارتی والدین ،کودکشان را به یک پرستار الکترونیکی می‌سپارند تا خود بتوانند استراحت کرده و یا به کارهایشان برسند. اما باید توجه داشت که اگر کنترل کامل در مورد زمان استفاده از این وسایل را در اختیار کودک قرار دهیم، زیان آور است. وقتی تصمیم می گیرید به بهترین وجه زمان تماشا و بازی کودکان را هدایت کنید تاثیر تلویزیون و رایانه را به روی کودک ارزیابی کنید .
آیا از انجام تکالیف مدرسه اش عقب افتاده است؟ آیا تکالیف خانه را انجام میدهد؟ آیا بیرون از خانه بازی می کند؟ مطالعه می کند؟ خود را مشغول سرگرمی های مختلف ،کاردستی و فعالیت های غیر درسی( فوق برنامه )می کند؟ آیا از تماشای برنامه های تلویزیون افکار آشفته و ذهنش درگیر می شود؟
آیا بازی هایش بیش از حد پرخاشگرانه است آیا بیش از حد بازی های ویدئویی و بردن در رقابت های آن توجه دارد؟ آیا ترسو تر شده است؟
شما می‌توانید مدت زمان تماشای تلویزیون بازی‌های ویدئویی فرزندتان را محدود کنید آن هم بدون اینکه برنامه سختی برایش در نظر بگیرید.
روشی منعطف در پیش بگیرید؛ زمانی که دوستانش به خانه می‌آیند به او اجازه دهید مدت زمان بیشتری با بازی‌های ویدئویی سرگرم شوند زیرا همچنان که او به بازی مشغول است ،ارتباطات اجتماعی خود را نیز تقویت می کند.
زمانی که به بازی جدیدی مشغول است یا تقریباً در حال طی کردن مراحل پایانی یک بازی قدیمی است فرصت بیشتری به او بدهید.
اگر دست کشیدن از بازی برایش سخت است با ملایمت به او هشدار دهید، “تو می توانی یک ربع دیگر هم بازی کنی، اما بعد از آن باید کار خودت را انجام بدهی”.
مدت زمان تماشای تلویزیون را در تعطیلات پایان هفته و تعطیلات یا زمانی که برنامه خاصی در حال پخش است بیشتر کنید. اما وقتی می خواهید به سرگرمی های دیگری مشغول شود این زمان را کاهش دهیدمقررات روشنی را وصل کنید که آنچه را که کودکان میتوانند در تلویزیون ببینند یا روی کامپیوتر انجام دهند، محدود شود و به این مقررات عمل کنید.
از تلویزیون یا کامپیوتر به عنوان پرستار بچه استفاده نکنید .تلویزیون یا کامپیوتر را در اتاق خواب بچه قرار ندهید؛ انجام این کار موجب استفاده زیاد شده و کنترل کردن فعالیت کودک را دشوار می سازد.
همچنین تلویزیون یا کامپیوتر برای تقویت کردن یا تنبیه کردن کودکان استفاده نکنید .
در صورتی که از دسترسی به تلویزیون یا کامپیوتر برای تقویت کردن یا تنبیه کردن استفاده شود، کودکان به طور فزاینده ای مجذوب آن می شود.
الگوی کودک‌تان باشید برنامه های تلویزیونی و کامپیوتری خوب را الگو قرار داده و خودتان از تماشا کردن بیش از حد تلویزیون و استفاده از کامپیوتر و تماشا کردن فیلم های خشونت آمیز خودداری کنید.
همچنین بسیاری از مواقع می توانید از فیلم های آموزشی و مفید ویدئویی به جای تلویزیون استفاده کنید.
حتما توجه داشته باشید که بعد از یک برنامه ناراحت کننده یا فیلمی که در ذهن کودک تصورات غلطی را به وجود می آورد، او نیاز دارد تا درباره آنچه که دیده توضیح بشنود و سپس به او دلگرمی داده شود.
بهترین روش برای دادن پیام های صحیح در مورد برنامه های تلویزیونی به فرزندتان این است که همراه با او تلویزیون تماشا کنید و به او کمک کنید که نگاهی انتقادی به مسائل داشته باشید.
دانش آموزان پیش دبستانی اغلب از پدر و مادر خود می خواهند که با آنها به تماشای تلویزیون بنشینند. شما می توانید با آنها در این مورد گفت گو کنید که آن چه دیدید چه تناسبی با دنیای واقعی دارد .اگر جنگی را دیده اید که در آن کسی دیگران را میکشد و بعد هم با خونسردی شانه اش را بالا می اندازد، می توانید بگویید” اگر واقعیت داشت طرف مقابل بدجوری صدمه می دید. تو اینطور فکر نمی کنی؟ دنیای تلویزیون شباهتی به زندگی واقعی ندارد مگر نه؟”این برخورد همدلی کودک را نسبت به به فرد مهاجم مردد می کند. بدون تردید بسیاری از کودکان برای خرید کالاهای که در برنامه آگهی های تجارتی تلویزیون می بینند پدر و مادر خود را زیر فشار قرار می دهند.
هنگامی که آگهی تجارتی را تماشا می کنید، می توانید بگویید” فکر می کنی راست می گویند؟ به نظر من آنها فقط می خواهند تو چیزهایی را بخری تا آن ها پولدار شوند.”
در حقیقت شما با این کار باعث می شوید که فرزندتان آگهی های بازرگانی را به خاطر آنچه که واقعاً هستند ببینند و متوجه مقاصد فریبکارانه اگهی دهندگان بشود.
بهتر است با دخالت های حساب شده از جنبه های آموزنده و برنامه های خبری حرف بزنید.
پدر و مادر می‌توانند نظرات خود را درباره برنامه های نامطلوب اعلام دارند و فرزندان خود را از تماشای این قبیل فیلم ها باز دارند.
نکته دیگری که باید رعایت شده و به کودکان تفهیم گردد، این است که نظرات افرادی که در تلویزیون حرف میزنند لزوما نظر همه و اکثریت نیست.

خوشبختانه به حکم عقل سلیم می دانیم که همه برنامه ها لزوماً همه را راضی نمی‌کند.
می توانیم برنامه های مختلفی را انتخاب کنیم. یعنی هم برای خود برنامه انتخاب کنیم و هم این مهم را برای فرزندانمان انجام دهیم و فراموش نکنیم که هر تلویزیون وسیله ای برای خاموش کردن دارد.

 

امتیازدهی
PDFPrint

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *