رشد خویشتن پنداری مطلوب در نوجوان

رسیدن به یک هویت سالم و موفق، فرایندی است که از آغاز نوجوانی تا سال های پس از نوجوانی می تواند ادامه یابد. نوجوان باید یاد بگیرد که خویشتن پنداری خود را بر اساس ساختار و کارکرد بدن در حالت تغییر خود در این دوره و نیز روابط جدید با همسالان و بزرگسالان، از نو سازماندهی کند.
برای رسیدن به این هدف، نوجوان باید به این پرسش‌ها بتواند پاسخ بدهد، من کیستم؟ هدف های من در زندگی چیست؟ ۱۰ یا ۱۵ سال بعد من چگونه خواهم بود؟
شخصیت فرد دارای مبنای بیولوژیکی است که از آغاز تولد از طریق ایجاد روابط بین فردی رشد می یابد و هر روز هویت خویش را حفظ می‌کند و پیوسته در تلاش است تا اضطراب های بین فردی در روابط خود با دیگران را کاهش دهد به صورت شخصی مطلوب، امن و کامل در حد امکان پرورش یابد.

مبنای خویشتن پنداری
ادراک فرد از خود را می‌توان در چهار بعد تعریف کرد:
۱٫ تعریف فرد از توانایی ها، جایگاه و نقش خود در دنیای خارج که بیشتر تحت تأثیر وضعیت جسمانی، توانایی‌ها، ارزش ها و آرزوهای فرد است.
تغییرات سریع و ناگهانی جسمانی دوره بلوغ، نگرش جدیدی در نوجوان نسبت به خود، دیگران و به زندگی به وجود می آورد.
توانایی های ذهنی نوجوان نیز که انتظارات محیطی را پاسخ می دهد در افزایش خویشتن پنداری مثبت نوجوان تاثیر می گذارد.
در کل تصویر ذهنی نوجوان از خود می‌تواند غیر واقعی و یا آگاهانه، شناختی و واقع گرایانه باشد.

 


۲٫ ادراک نوجوان از خود در لحظه و زمان حال می باشد و بیشتر تحت تاثیر خلق و حالت های روانی لحظه ای او و در حقیقت یک نگرش انتقالی است. برخی از نوجوانان این وضعیت لحظه ای و موقتی را دائمی تلقی می‌کنند و برچسب افسردگی، بدبینی، خوش بینی و … به خود می زنند که غالباً هم یک نگرش منفی بر اساس وضعیت کنونی فرد است.
۳٫ سومین بعد فرد، خود اجتماعی اوست. این تصویری است که فرد بر اساس آنچه دیگران راجع به او فکر می‌کنند، شکل می‌دهد و بر رفتار فرد تاثیرات زیادی برجای می‌گذارد. هرگاه نوجوان احساس کند و یا فکر کند که دیگران او را فرد کودن در یادگیری می دانند و یا از نظر اجتماعی وی را قابل پذیرش به حساب نمی آورند او نیز خود را با این دید منفی می نگرد و به تدریج احساس نادانی و بی ارزشی می کند.
۴٫ خود ایده آل او است، یعنی فردی که نوجوان می‌خواهد باشد، نه آن چه هست، این خود ایده آل می تواند بسیار بالاتر و یا پائین تر از واقعیت و یا کاملا واقع گرایانه ‌باشد.
این امر به ارتباط سطح آرزوها و آمال نوجوان با توانایی‌ها، قابلیت‌ها و فرصت‌هایی که او در اختیار دارد، وابسته است.
در صورتی که نگرش نوجوان پایین باشد، عزت نفس او از بین می‌رود و ارزیابی بالاتر از واقعیت نیز نوجوان را با شکست و ناکامی مواجه و در نهایت افسردگی می سازد.
نوجوانانی که خویشتن پنداری نسبتاً دقیق تر، عینی تر و واقع بینانه تر از خود دارند، قادر خواهند بود با تلاش کافی به هدف های خویش برسند و از سازگاری لازم برخوردار گردند.
به هر حال نگرش مثبت نسبت به خود در همه ابعاد و جنبه های زندگی عاملی تعیین کننده در سازگاری و زندگی موفقیت آمیز فرد خواهد بود.
برای مثال خویشتن پنداری نوجوان تعیین ‌کننده نگرش او نسبت به دوستان، خانواده، حرفه آینده و دیگر زمینه‌های زندگی او است. و به عبارت بهتر، رفتار نوجوان را می‌توان بر اساس مفهوم و درکی که او از خویشتن دارد به خوبی درک کرد.

 

امتیازدهی
PDFPrint
نویسنده :
منبع : خانواده و فرزندان در دوره دبیرستان - دکتر شکوه نوابی نژاد

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *