سیر تکاملی هنر در کودکان

در همه جای زمین ما و در میان تمام اقوام ، اگر بزرگترها در هنر کودکان دخالتی نکنند، این هنر یکسان است ولی در مورد هیچ دو کودکی یکنواخت نیست. کودک سه ساله ابتدا خط خطی می کند یا با گذاشتن نقطه نقطه، نتیجه حرکت خود را با شگفتی می نگرد. دست های او ابتدا حرکتی آزاد و غیر ارادی دارند، ناگهان در میان خطوط نقطه ها شکل می یابد، مار، خانه، خورشید و صورت انسان. شادی اکتشاف ، انگیزه تازه ای می شود برای کوشش مجدد و موفقیت، او را به هیجان می آورد. حال اوست که خط ها و رنگ ها را در اختیار دارد و دلشاد از قدرتی که یافته است به آفرینش می پردازد.
کودک بزرگتر می شود و پیش می رود ، هر روز نکته تازه ای از آنچه دیده است بر صفحه کاغذ می آورد. در خمیر شکل می دهد و در قطعات می برد.این درختی است پر شکوفه ، این خانه آرزو ها است. خورشید همه جا می تابد . گل ها و درخت ها هزار گونه می شوند . برای او رویا ها و تخیلات انتهایی ندارد و همانند افسانه ها ، در هنر همه چیز امکان پذیر است و بالاتر از همه ، آفرینش زیبایی است که برایش لذت بخش است.
در ۹ و۱۰ سالگی ، اندک اندک، واقعیت ها و شکل ظاهری اشیاء ، تجربیات تازه ای می شوند. آفرینش از راه اندیشیدن و تخیل ، جای خود را به بازسازی طبیعت می دهد، رنگ ها و شکل ها ، هاله افسانه ای خود را از دست داده و نموداری از واقعیت ها می شود.
هرچیز ابعاد ظاهری خود را می یابد. دیگر درخت نمی تواند سر به خورشید بساید و انسان نمی تواند ابعادی بزرگتر از خانه داشته باشد. نوجوان با دقت بیشتر رنگ ها و شکل ها را انتخاب می کندو با جرات و شهامت سعی دارد هر دو را در اختیار خود بگیرد. انسان ها، زندگی، عواطف و حالات دیگران را در کارهای هنری خود منعکس می کند. آثار او برخوردی از کند و کاو در درون و باز یافتن آن در چهره دیگران است.

آموزش هنر در دوران کودکی

این تنها بدین مفهوم است : حفظ آزادی برای طی مسیر طبیعی تکامل، هرگونه دخالتی در کار هنری کودکان ، هر گونه راهنمایی، هر گونه دادن مدل یا تعلیم سبک خاص ، یا القای سلیقه و دید ویژه ، سیر طبیعی تکامل هنر را برهم می ریزد. قدرت خلاقانه را از بین می برد.
ارزش و مفهوم کار هنری کودکان را دگرگون و بلکه ویران می سارد و استعداد هنری را در نطفه از بین می برد .فرق آثار هنری و صنعتی در این است که در هنر، هر اثر شخصیت خاص خود را دارد ولی آثار صنعتی همه یکسان اند. وقتی آثار کودکان ارزش هنری می یابد که شخصیت ، اندیشه، احساس، و دریافت و سبک کار واقعی آنان در آن منعکس باشد. مهارت فنی در خط و سایه و شکل سازی و به کار بردن رنگ کاملا جنبه فرعی دارد و هدف نیست.

حفظ آزادی برای طی مسیر تکامل

این بدان معنی نیست که کودک به حال خود رها شود و آزادانه در هر زمینه ای کار کند. هنر آموز با ایجاد محیط و حالت مناسب یرای کار، آماده ساختن فکری و روانی کودک یا نوجوان، گسترش دید و تجربه او از راه گردش ها ، قصه گویی، دادن زمینه های تخیل، یاد دادن طرز استفاده از انواع ابزار کار هنری، وسایل و فنون، آشنا کردن کودک یا نوجوان به رشته های مختلف هنر های تجسمی ، نقاشی، شکل سازی، حکاکی، سرامیک و … و تهیه وسایل و امکان آفرینش در همه رشته ها برای او ، استفاده از موسیقی برای برانگیختن قدرت تخیل ، کار فراوان دارد. هدایت و تشویق او در جهت به کار بردن حداگثر قدرت خلاقه، پایان و تکمیل کار است. هنرمند باید از کار خود راضی باشد.
کودک و نوجوان از این قاعده مستثنی نیستند. هنرآموز با به نمایش گذاشتن اثار کودکان و نوجوانان به طور مداوم و گاه به صورت وسیع تر آن ها را به نقد کارهای خود می نشاند ولی خود مستقیما اظهار نظر نمی کند.
گاه آن ها را به کار دسته جمعی تشویق می کند تا بدون از دست دادن سبک خاص خود به آفرینش جمعی بپردازند. هنرآموز واقعی و موفق هم هنرشناسی است قوی ، هم کودک شناسی است که از جان و دل به دنیای آنان راه یافته است و هم مربی است دقیق که با شور و شوق با آن ها کار می کند ولی هرگز تواضع خود را از دست نمی دهد و می تواند به آثار هنری کودکان آن طور بنگرد که باید نگریست.

اگر بیننده با آثار بزرگتر ها آشنا باشد، می داند که نگرش به آثار هنری بزرگسالان، در اصل اختلافی با نگرش کودکان یا نوجوانان ندارد. اگر با اثر هنرمند به دنیای درون و حالات و افکار او راه یافته، دریافت تازه و دقیق تری از دنیای اطراف خود می یابیم و به نکاتی پی می بریم که بدان توجه نداشته ایم ، با اثر کودک با دنیای درون او و حالات و افکار او آشنا می شویم .
کودکی مرحله ای از زندگی، با اندیشه ها، دریافت ها و محسوسات خاص خود که اگر مهم تر نباشد کم اهمیت از مراحل دیگر نیست. به شکل ها ، به رنگ ها، به ترکیب ها و به اندیشه و احساسی که آن را آفریده است توجه کنید. سیر تکامل آن را در آثار کودکان مختلف بینید، خواهید دید شادی و شور زندگی و آفرینش چگونه از تمام آن ها باز می تابد.شادی و شور و اطمینانی که در ما اثر می کند ، ما را به فکر می اندازد و مسئولیت هایمان را در قبال نسل جوان از دیدگاه تازه ای در مقابلمان قرار می دهد.

سیر تکاملی هنر در کودکان
1 رای - میانگین 2
PDFPrint

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *