علایم و دلایل بددهنی و ناسزاگویی در کودکان

از مسائل مبتلا به برخی از خانواده‌ها بد دهنی و ناسزاگویی فرزندان آنهاست که در مواردی پدران و مادران از ذکر کلمات رکیک و شرم آورشان در نزد دیگران احساس شرمساری می‌کنند.
این کودکان به دلایل گوناگون سخنان رکیک خود را بر زبان می‌آورند، آشنا و غریبه نمی‌شناسند. در هر مجلس و محفلی همین که امری را برخلاف میل و خواسته خود یافتند دیگران را به باد فحش و ناسزا می گیرند و سبب ناراحتی دیگران می‌شوند.
این امر دارای ریشه های گوناگونی است. حکایت از وضع بد اخلاقی و تربیتی کودکان دارد و مایه سرافکندگی والدین و مربیان است و بدین نظر ضروری است هر چه زودتر درباره آنها اندیشه شده و گامی در جهت اصلاح و رفع عیب اخلاقشان برداشته شود.

حالات و رفتار چنین کودکانی
کودکان بددهن و ناسزا گو افرادی هستند بی صبر و کم حوصله، حساس و زودرنج که به اندک بهانه ای خود را میبازند و هر چه در دل دارند به صورت فحش و ناسزاگویی بیرون می ریزند.
اینان در شرایط عادی خصومت و دشمنی شان را پنهان می دارند و در آن گاه که به اصطلاح طاقتشان طاق شد پرده شرم را می درند و به هر گونه ای که بخواهند سر از رسوایی و بی شرمی در می آورند.
رفتارشان همه گاه به صورت بددهنی متجلی نمی‌شود بلکه در صورت امکان کاری می‌کنند که طرف مقابل سر از عجز و ناله درآورد و تسلیم رای و نظر آنها شود.
اگر بتوانند از راه حمله و ضربه زدن خود را آرامش می بخشند و در آن گاه که چنین امری برایشان نا میسر باشد سر از بددهنی در می آورند.
اینان در مواردی از شدت عصبی بودن پای به زمین می کوبند و فریاد می کشند و فحش و ناسزا گویی شان را با فریاد به خود و دیگران می دهند و در همه حال وضعی عادی و اعصاب آرامی ندارند.

 

کودک و به کارگیری لغات
برای اینکه زمینه بحث تا حدودی روشن شود ضروری است نخست مطالعه ای داشته باشیم درباره میزان اطلاعات و آگاهی کودک از لغات و اصطلاحات متداول.
می‌دانیم کودکان در آغاز کار قدرت بیان ندارند ولی به تدریج و همراه با رشد کلماتی را از پدر و مادر می شنوند و مفهومی اجمالی از آن به دست می آورند.
در حدود یک سالگی کودک از طریق صداهایی که پدر و مادر و اطرافیان او در می‌آورند بسیاری از مسائل و مفاهیم کلمات را می فهمد ولی قادر به بیان آنها نیست.
روزی که زبان باز می کند به زحمت کلمات تک سیلابی و آنگاه دو سیلابی و چند سیلابی را ادا می کنند. و در این مرحله یعنی از حدود سه سالگی است که به دنبال شکار لغات و اصطلاحات می‌رود.
فراگیری او از لغات در مواردی همراه است با نوعی تاثیر انگیزی لغات و تحریکی که این کلمات در حین استعمالش در افراد ایجاد می کنند و در چنان صورتی است که به حسن و قبح بسیاری از مفاهیم آشنا شده و آنها را هم‌چون حربه ای برای رسیدن به مقاصد نیک و بدش قرار می دهد.
او در به کارگیری لغات تدریجاً در می یابد کدام کلمه است که اطرافیان را خوشحال و کدام لغت است که آنها را بد حال می کند. از چه کلمه ای برای جلب نظر والدین باید استفاده کرد و از چه لغتی برای عصبانی کردن آنها.

بی خبری ها
در عین حال او هنوز آنچنان که باید پخته و ورزیده نیست. معانی همه لغات را نمی داند.
گاهی لغتی را ندانسته به کار می‌گیرد و از نوع موضع گیری والدین در می‌یابد که آن کلمه خوب است یا بد؟ پدر و مادر از آن خوشحال شده‌اند یا ناراحت؟ و بر اساس آن برای آینده حیات خود برنامه ریزی می کند.
بر این اساس حساسیت والدین و اطرافیان برای کودک درسی است و در سایه آن درس در می یابد که باید چه کند. و این نکته‌ای است که والدین و مربیان در خاموش‌کردن رفتاری ناروا و از بین بردن بد دهنی ها می توانند از آن استفاده کنند.
با عدم حساسیت نسبت به یک لغت می‌تواند کودک را به ترک و فراموش کردن آن وا دارند. همه پدران و مادران یعنی بزرگترین منبع اطلاعاتی و آموزشی کودک باید متوجه قول و فعل خود باشند و بدانند که همه آنها برای کودک درس آموز است.

غرض بد دهنی
در اینجا این مسئله قابل ذکر است که کودک چرا بد دهنی می‌کند؟ چرا به دیگران و از جمله پدر و مادر خود، برادر و خواهر خویش فحش و ناسزا می‌گوید؟ چرا در مواردی حتی خود را از این بد گویی و بد دهنی معاف نمی دارد.
مطالعه و بررسی درباره طرز فکر و حالات و رفتار این کودکان نکاتی را مبین می دارد که در سایه آن می توان بخشی از اغراض و مقاصد کودکان را از این امر دریافت. در ذیل به نمونه هایی اشاره می کنیم:
۱٫ دشمنی ها
تجربه نشان می‌دهد یکی از علل بد دهنی کودکان ابراز خصومت است. همانگونه که گفتیم اگر کودک توان مقابله به مثل را درباره فردی که دشمنش می‌داند می داشت از راه ضرب و شتم در آن زمینه اقدام می‌کرد ولی چون قدرت و توان آن را ندارد می‌کوشد از راه فحش و ذکر کلمات رکیک دشمنی خود را نشان دهد.
او کلمه رکیکی را از دیگران شنیده و حتی بدون اینکه معنی آن را بفهمد می‌داند که آن کلمه اگر درباره دیگران گفته شود آنها را خشمگین می سازد. بدین منظور با علم به اینکه آن لغت کلمه ناروایی است آن را بر زبان می‌آورد.

 


۲٫ بیان خشم
گاهی کودک از دیدن صحنه ای و یا از شنیدن حکم و نظری عصبانی می شود و برای بیان خشم و ناراحتی خود چاره‌ای نمی‌بیند. جزء اینکه بد دهنی کند. این جریان با دشمنی که امری سابقه‌دار است متفاوت است.
این چنین کودکان خود دارند و کلمات و بیانات رکیک خود را نگه می دارند تا روز موعود فرا رسد. اگر در حین خشم شدید دستش برسد گاز می گیرد، کتک می زند و اگر نتوانست فحش می دهد.
۳٫ تحقیر و تمسخر
گاهی دیده می‌شود پدر یا مادری در حضور کودک از کسی دیگر تعریف می‌کنند و به تمجید رفتارشان می‌پردازند.
کودکان این گونه رفتارها از سوی بزرگتران را نوعی اهانت و تحقیر برای خود تلقی می‌کنند. تعریف از دیگران برای آنها تحقیر است. بدین دلیل در گوشه ای نشسته به بدگویی از فرد مورد تعریف می پردازند.
یا ممکن است پدر و مادر شخصیت آن کودک دیگر را به رخش بکشند و او حتی بدون حضور کودک مورد نظر شروع به بدگویی از او کند و با حرفهای رکیک و زشت خود شخصیت او را بکوبد و خرد کند.
همچنین شما می‌بینید که شاگردان تنبل و درس نخوان کلاس برای شاگردان اول متلک می‌سازند، او را تحقیر و تمسخر می‌کنند، کار و درسخوانی او را با چنان شدتی تقبیح می‌کنند که از این طریق خود را آرامش می بخشند.
۴٫ انتقام
در مواردی بددهنی کودکان نسبت به دیگران جنبه انتقامی دارد. فی المثل کودکی را در نظر آورید که از سوی پدرش مورد ضرب و شتم قرار گرفته و کتک خورده است.
طبیعی است که در حضور پدر جرات دست درازی و مقابله به مثل ندارد. حتی نمی‌تواند کلمه ای جز آه و ناله بر زبان بیاورد.
ولی چنین کودکانی پس از بیرون رفتن از خانه در نزد مادر خود شیر می شوند و به بدگویی و فحاشی نسبت به پدر می پردازند و از این طریق خود را آرامش می بخشند.
۵٫ آزمایش
در مواردی هم کودکان سعی دارند والدین خود را مورد آزمایش و امتحان قرار دهند. ببینند پدر و مادرشان تا چه حد حساسیت دارند و از چه مسائلی جداً عصبانی می شوند.
با حرف های رکیک و گاهی هم با رفتار زشت خود پدر و مادر را عصبانی کرده و پس از موفقیت در آن امر سعی دارند آن را هم چون حربه و وسیله ا‌ی کنند و در مواقع لزوم مورد بهره‌برداری قرار دهند.

امتیازدهی
PDFPrint
نویسنده :
منبع : خانواده و دشواری های رفتاری کودکان - دکتر علی قایمی

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *